Snælduvitleysa

eftir Jón Birgir Eiríksson

Þyrilsnældur (e. fidget spinners) tröllriðu öllu fyrir nokkru síðan og vart mátti sjá barnsarm lausan við slíka snældu, hvert sem litið var. Undirritaður átti samtal við góðan vin sem starfar í unglingadeild grunnskóla í Reykjavík í vikunni. Í hálfkæringi var sá hinn sami spurður hvað ungviðið gerði sér til dundurs árið 2017, hvort unglingar gerðu nokkuð annað en að „veipa” og þyrla áður nefndum snældum. Svar sérfræðingsins kom á óvart, en svo virðist sem snældurnar hafi notið ótrúlegra vinsælda í einn til tvo mánuði og síðan hafi dregið mjög snögglega úr vinsældunum. Ekki þyki lengur „nett” að þyrla snældum í góðra vina hópi, heldur séu það ungstirnin JóiP og Króli sem nú eigi athygli allra. Þar við sat og gamalmennið vogaði sér ekki að spyrja fleiri spurninga enda greinilega úr öllum tengslum við það sem þykir móðins í dag.

Daginn eftir vaknaði aftur umræða um þyrilsnældurnar, þegar fréttir birtust um að Neytendastofa hefði lagt tímabundið innflutningsbann á þrjú fyrirtæki vegna þessara meintu gallagripa. Ástæðan var sögð skortur á viðeigandi öryggismerkingum á umbúðum snældnanna, m.a. CE-merkingum sem flestir ættu að kannast við. Á vef stofnunarinnar segir að átak sé nú hafið á Evrópska efnahagssvæðinu til að taka þyrilsnældur úr umferð og að neytendur séu hvattir til að hafa í huga að ekki sé vitað úr hvaða efni snældurnar séu og að litlir hlutir hafi losnað úr þeim. Einnig sagði að vörunum hefði verið vísað frá tolli í EES-ríkjum. Í fréttum af málinu sagði einnig að áðurnefndir innflytjendur vörunnar hér á landi hefði ekki lagt fram gögn sem sýndu fram á öryggi vörunnar í samræmi við lög og reglugerðir.

Fyrirbyggjandi eftir á?

Fréttaflutningurinn vakti undran undirritaðs enda hafði hann daginn áður fengið að vita frá traustum heimildarmanni úr innsta ranni, að dagar snældunnar væru taldir og það fyrir nokkru síðan.

Þótt ekki verði sagt að hlutir verði í eðli sínu meira eða minna hættulegir eftir því hve margir noti þá, þá er full ástæða til þess að spyrja að því hvaða hagsmunum tilkynning Neytendastofu þjóni svo löngu eftir að snældan datt úr tísku. Hefði verið ástæða fyrir Neytendastofu til að vekja fyrr athygli á því að snældurnar hefðu ekki CE-vottun, þ.e. um að hún uppfyllti grunnkröfur þeirra Evróputilskipana sem um hana giltu? Í ljósi vinsælda snældnanna, hefði Neytendastofa þá átt að hlutast fyrr um innflutning á þeim? Hvers vegna hafa tollyfirvöld í EES-ríkjum ekki hafnað vörunni fyrr en nú? Áttu umræddir innflytjendur að fá að flytja snældurnar inn til að byrja með?

Spurningunum að ofan verður ekki svarað hér, en það verður að teljast undarlegt að stofnun sem vernda á hagsmuni neytenda sé svifasein í málum sem þessum, sérstaklega þar sem umræddir hlutir eru leikföng sem ætluð eru börnum. Það skal tekið fram að undirrituðum er ekki kunnugt um dæmi þess að nokkur hafi slasast vegna þyrilsnældunnar, en einhver hlýtur hættan að vera fyrst ástæða er til að tilkynna sérstaklega um hættueiginleika vörunnar nú.

Umræddum reglum og vottunum er ætlað að fyrirbyggja slys og auka vörugæði almennt. Það er óskandi að ríkisstofnunum sem sinna eiga eftirliti með skaðsemi vara taki mið af þessu því fyrirbyggjandi reglur eiga að vera fyrirbyggjandi, inngrip eftir á eru ekki til eftirbreytni. Undirritaður leggur því til að starfsmenn Neytendastofu leggi puttann á púlsinn, halli sér aftur um stund og setji JóaP og Króla á fóninn. Þeir félagar vita víst hvað þeir syngja.

 

 

Jón Birgir Eiríksson

Pistlahöfundur

Jón Birgir er laganemi við Háskóla Íslands. Hann hefur undanfarin ár starfað sem blaðamaður á Morgunblaðinu og situr í aðalstjórn Fylkis. Þá sat hann í stjórn Heimdallar, félags ungra sjálfstæðismanna í Reykjavík og er nú varamaður í stjórn Sambands ungra sjálfstæðismanna. Þar áður var hann formaður Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta. Jón Birgir er einnig píanóleikari hljómsveitanna Bandmanna og Ljósfara.